اتصالات (چسب)

تعریف :
چسب ماده ای است (عموما مایع) که می تواند بین دو سطح را به یکدیگر متصل نماید . دریک اتصال چسبی ، دو سطح جامد به وسیله لایه نازکی از چسب از طریق جذب فیزیکی (برای مثال نیرو های بین سطحی) و یا جذب شیمیایی (مانند القایی ، پیوند های هیدروژنی) به یکدیگر اتصال می یابند . از چسب های چوب عموما برای اتصال دو قطعه (چوبی) در سطح مورد استفاده قرار می گیرند . همچنین چسب های چوبی عموما بی رنگ هستند تا پس از خشک شدن در سطح و رو اثری از آنان بر جای نماند .پس چسب های چوبی عموما باید به وسیله حلالی (معمولا آب یا مایعات شیمیایی) رقیق گردیده و پس از حذف حلال در اثر تبخیر شدن زاویه تماس دو سطح را نزدیک به صفر کند و اتصالی کامل را به وجود آورد .
اجزای تشکیل دهنده چسب های چوب :
در دهه های اخیر با استفاده از مشتقات و فرآورده های نفتی به دلیل خواص مناسب ، تنوع ، حجم بالا و همچنین ارزانتر بودن آنان بیشترین مصرف را در میان تولید کنندگان و مصرف کنندگان داشته است . چسب های چوب رایج در صنعت مانند اوره فرمالدئید ها، ملامینه فرمالدئید ها، فنول فرمالدئید ها، اپوکسی ها و چسب سفید نجاری عموما توسط کارخانجات شیمیایی تولید شده و همانطور که ذکر شد پایه اصلی آن ها مشتقات نفتی می باشد .
انواع چسب های چوب و مصارف محاسن و معایب آن ها :
چسب های اوره فرمالدئید (UF) :
اوره فرمالدئید یا اوره متانال یک رزین غیر شفاف حرارتی است که از حرارت دیدن اوره و فرمالدئید در کنار بازهای قوی نظیر آمونیاک و پیریدین به دست می آید .به دلیل ویژگی های مفید این نوع چسب (قالب گیری ، ارزان بودن ، بی رنگ شدن پس از خشک شدن و کاربرد آسان مدت نگهداری بالا حدود ۲ تا ۳ ماه به صورت مایع و ۶ماه تا دو سال به صورت پودر) بیشترین کاربرد را در صنایع چوب از قبیل نئوپان سازی ، ام دی اف و فیبرسازی (و در بعضی کشور ها تولید تخته لایی) را در بر می گیرد . از معایب این گونه چسب ها می توان به مقاومت کم در برابر رطوبت های کم اشاره نمود ، همچنین در محیط های اسیدی و یا در مجاورت باز های قوی مقاومت مکانیکی آنان تخریب شده و از بین می روند . این چسب ها به دلیل متساعد نمودن گاز های فرمالدئید سرطان زا و برای محیط زیست خطرناک می باشد .
چسب های ملامین فرمالدئید :
این نوع چسب ها از پخت رزین های ملامین و از طریق فرآیند تراکمی توام با حرارت صورت می گیرد و عموما یک کاتالیزور به محتویات چسب در زمان پخت اضافه می گردد . این چسب را می توان چسب اصلاح شده و تقویت شده اوره نام برد که می توان جایگزین چسب اوره نمود این چسب نیز مانند چسب اوره کاملا بی رنگ است و برای پلیمر شدن نیاز به حرارت بالا ندارد در صورتی که برای چسب ها اوره حرارت بالا و زمان بیشتری مورد نیاز می باشد . همچنین که برای چسب ها اوره حرارت بالا و زمان بیشتری مورد نیاز می باشد . همچنین مقاومت این نوع چسب در برابر رطوبت و حرارت مناسب است و اگر این چسب را با اوره مخلوط نکنند ضد رطوبت می باشد (بعضی تولید کنندگان چسب اوره و ملامین را با یکدیگر مخلوط می نمایند تا ضمن ارزانتر شدن از بعضی خواص چسب های ملامین استفاده کنند .) چسب های ملامین به مواد شیمیایی قلیایی و اسیدی ضعیف مقاوم هستند و اتصالاتش سخت و شکننده است . از این چسب بیشتر در صنایع روکش های کاغذ آغشته به چسب از قبیل فرمیکاهای استخوانی و رو کش های کاغذی ملامین به روی ام دی اف و یا نئوپان نام برد. از معایب این چسب می توان به گران تر بودن این گونه چسب ها نسبت به اوره فرمالدئید ها نام برد که به دلیل گران بودن دربعضی کارخانجات با چسب اوره مخلوط می گردد و خواص اصلی خود را از دست می دهند . همچنین در شرایط جوی و تماس مستقیم با آب کیفیت خوبی ندارند و تغییراتی در آنان پدیدار می گردد.
سب های فنول فرمالدئید :
چسب فنول از مشتقات بنزن و مواد رزین پلیمری به دست می آید . این چسب رنگ قهوه ای مایل به قرمز تیره دارد و پس از خشک شدن به همان رنگ باقی می ماند . دوام این نوع چسب ها در شرایط جوی بسیار بالاست و کاملا ضد آب (استاندارد WBP_ چسب های ضدآب جوش ) می باشد . از دیگر خواص این چسب مقاوم بودن به اسیدها و بازهای ضعیف و حلال های آلی هستند ،همچنین مقاومتش نسبت به گرما خوب است و اتصالاتش تا حدودی انعطاف پذیر هستند . مقاومت الکتریکی بسیار بالایی دارد که در ساخت فیبر صنعتی می توان به کار برد . از این چسب بیشتر برای تولید تخته لایی های ضد آب که در بیرون ساختمان مناطقی که رطوبت هوا بالاست و یا در معرض آب قرار دارند مورد استفاده قرار می گیرد . در کل می توان گفت این نوع چسب بهترین نوع چسب در صنایع چوب می باشد . البته تولید و استفاده از این نوع چسب در اختیار همه تولیدکنندگان نمی باشد و به علت شرایط نگهداری ، مدت زمان کم تولید تا مصرف ، حرارت دهی چسب پیش از مصرف و نوع پوشش دهی سطح (به صورت اسپری) قابل استفاده برای همگان نمی باشد و بعضی شرکت ها ی تولیدکننده (عموما چینی) با تقلب و مخلوط نمودن چسب های معمولی با رنگ های قرمز و قهوه ای محصولاتی به اصطلاح ضد آب تولید می نمایند که می توان با جستجو در گواهی نامه های ایزو این گونه شرکت ها نسبت به صحت و سقم آن تحقیق نمود . لازم به یاد آوری است که در ایران هیچ کارخانه و یا شرکتی از این چسب تولید و یا در محصولاتش استفاده نمی نماید . از معایب چسب های فنول می توان موارد زیر را برشمارد گران بودن ، مدت زمان پرس طولانی ، مدت کم نگهداری چسب ، رنگ تیره که باعث تغییر رنگ سطح می گردد را نام برد .
چسب سفید نجاری یا چسب کاذئین :
رایج ترین نوع چسبی است که در صنایع نجاری کاربرد دارد و به صورت سرد مورد استفاده قرار می گیرد . ماده اصلی آن سریشم سفید ، صمغ مصنوعی و پلی ونیل استات می باشد . حلال این چسب آب بوده و به وسیله آب رقیق می شود . لذا در مقابل رطوبت دوام ندارد ، زمان خشک شدن این چسب با توجه به دمای هوا بین ۲ تا ۱۲ ساعت متغیر می باشد . دارای قابلیت ارتجاعی و انعطاف مناسبی هستند ، پس از خشک شدن بی رنگ شده و چون پایه اصلی این نوع چسب طبیعی بوده و حلال آب می باشد ضرری برای فرد استفاده کننده نداشته همچنین بخار سمی از خود ایجاد نمی نماید . احتیاجی به صفحه گرم شو (صفحه پرس گرم) ندارد و پس از خشک شدن اتصال قابل قبولی از خود نشان می دهد . از معایب این نوع چسب می توان مقاومت بسیار کم در برابر رطوبت و آب ، مقاومت کم در برابر شوک های حرارتی ، مدت زمان طولانی سخت شدن ، سرعت پائین در تولید را        نام برد .
نکاتی در مورد استفاده و مصرف چسب های چوب :
* برای بالابردن استحکام یک اتصال چسبی سطح مورد نظر باید تمیز و فاقد هر گونه آلودگی چربی و یا شیمیایی از قبیل گریس ، روغن و … باشد زیرا تمیزی سطح باعث افزایش کشش و نشر بیشتر چسب در سطح شده در نتیجه باعث افزایش چسبندگی می گردد .

* سطح مورد نظر باید دارای سطحی منظم و فاقد برآمدگی یا خورده های چوب باشد ، سطوح با خلل و فرج بالا و یا مواد زائد دیگر باعث چسبندگی کمتر و ایجاد ناهماهنگی در سطح رو می گردد .
* برای پرس مجدد لایه های نما (روکش ، فرمیکا ، لایی و …) به روی اوراقی از قبیل (نئوپان ، ام دی اف ، تخته لایی و …) دقت شود که پرس کاران ایرانی برای صرفه جویی در زمان ، حرارت صفحه های پرس خود را خارج از حد نرمال (بین ۸۰ تا ۱۰۰ درجه سانتی گراد) قرار می دهند ، که این دمای بالا باعث تخریب شیمیایی حالت شیشه ای چسب اولیه شده و چسبندگی بین لایه ها را در بعضی مواقع از بین برده و اثر وادادگی بین لایه های زیر بروز می نماید ، برای اجتناب از این موضوع دمای حرارت پرس حتما باید بین ۳۰ تا ۴۰ درجه سانتی گراد قرار گرفته و زمان بیشتری را برای پخت آرام چسب به ان داد .

* بعضی از پرس کاران ( ایرانی ) از آرد سفید برای حجیم نمودن مقدار چسب مصرفی خود استفاده می نمایند که این مسئله باعث غلظت بیشتر چسب شده و برای رقیق نمودن مجدد چسب به آن آب اضافه می کنند که باعث تغییر در کیفیت چسبندگی و خواص اصلی چسب می گردد ، برای نتیجه بهتر ، از پرس کاران مجرب و با تجربه استفاده کنید .

* پیش از استفاده از چسب های پودر ، به تاریخ تولید و انقضاء به رو ی بسته های آنان توجه فرمائید .

* کارخانجات تولید چسب حتما باید دارای تائیدیه گواهی نامه (ISO / IEC)ایزو و آی ای سی کیفیت از سازمان های مربوطه باشند .

* بهترین دمای نگهداری چسب بین ۳۰+ تا ۵+ درجه سانتی گراد می باشد بعضی از چسب ها بدون ضدیخ و یا موارد نگهدارنده تولید می گرددو تغییرات دمایی بالا باعث تخریب آنان می گردد .

* بعضی پرس کاران از صفحات پرس تابیده (ناصاف) استفاده می کنند که این موضوع باعث تابیدگی و نامتوازن بودن کار تکمیلی می شود ، دقت شود که صفحات پرس باید همگی تراز باشند .

* بعضی پرس کاران عموما غیرمتخصص و آماتور در ایران و یا چین با استفاده از پرس های سبک و غیر استاندارد اقدام به تولید تخته لایی می نمایند که محصول به دست آمده فاقد مشخصات لازم از لحاظ چسبندگی و کیفیت هستند .(البته این گونه پرس کاران برای رفع نقص از چوب ارزان قیمت و بی کیفیت صنوبر برای تولید تخته لایی استفاده نموده که این مسئله باعث خرابی و غیراستاندارد بودن محصول به دست آمده می گردد . )

* برای پرس کارهای خم شو یا قابل ارتجاع در پرس های خم می توان از چسب های صحافی (مانند چسب نجاری با قابلیت ارتجاع بیشتر )

استفاده نمود .

Leave a Comment