انقباض (اعوجاج)

چوب علاوه بر ماده ای رطوبت پسند (حتی گرفتن و یا از دست دادن رطوبت باتوجه به هوای محیط) خواص ناهمسانی از خود بروز می دهد .

این بدان معناست که چوب می تواند دارای خواص مختلفی چه از لحاظ فیزیکی به سمت دانه بافت و یا در تمامی جهات دیگر داشته باشد و در مناطق

مختلف انقباض ابعادی متفاوتی از خود نشان دهد .

ممکن است که یک اسفنج ساده و یا مواد جاذب رطوبت دیگر در برابر تغییرات رطوبتی به آن صورت تغییر شکلی ندهند و یا رفتار خاصی را در دفع

و جذب رطوبت از خود نشان دهند ، اما چوب این طور نیست و در دفع و جذب رطوبت از خود رفتار یکسانی بروز نمی دهد این مثال در جلوگیری از

بسیاری مشکلات به وجود امده انقباض چوب در طول پروسه تولید و یا حتی در کار تمام شده بروز میدهدو به شما در درک بهتر این مطالب کمک

می کند .

اندازه گیری اولیه از انقباض های چوب به عنوان درصدی از حالت پس از قطع درخت تا زمانی که چوب وارد کوره چوب خشک کن میگردد است .

به عبارت دیگر از زمانی که چوب در حالت سبز و در بزرگترین ابعاد آن (به صورت الوار شده یا تخته) و همچنین قرارگیری این چوب در خشک کن

و سپس اندازه گیری حداکثر درصد انقباض (اعوجاج) چوب می باشد . و از آن به عنوان درصد انقباض جمع شوندگی حجم چوب نام می بریم .

انقباض حجمی به ما می گوید چه مقدار از حجم چوب پس از خشک نمودن کاهش خواهد یافت ، اما به ما جهت و سمت وسوی مقدار تغییر جمع شونده

چوب را نشان نمی دهد .

دو سطح رویی چوب در سر تا سر سطح رو که ممکن است انقباض یا جمع شوندگی در ان روی دهد را انقباض شعاعی ، و آنچه را که ممکن است در

سر تاسر نمونه روی دهد را انقباض مماسی می گویند.  (البته به این دو انقباض طولیرا اضافه می کنیم تا انقباض حجمی را به دست آوریم .)

انقباض حجمی
((جمع کل انقباض ها و جهت های آنان))

Tangential Shrinkage=انقباض مماسی

Radial Shrinkage=انقباض شعاعی

Longitudinal Shrinkage=انقباض طولی

 

مقدار انقباضی که یک تکه چوب به درازا از خود نشان می دهد را انقباض طولی می گوییم . این انقباض به طور معمول خیلی کمتر از

انقباض حجمی می باشد و معمولاچیزی در حدود ۰/۱ تا ۰/۲ می باشد .

با این وجود می توان از تخته لایی ها به عنوان یکی از بهترین منابع موجود که انقباض های ( مماسی ، طولی ، شعاعی ، حجمی ) را

به شدت کاهش می دهد نام برد . (این اثر به علت چیدمان و چسباندن لایه های چوب خام به صورت عمود بر بافت یکدیگر و در نتیجه

مهار تنش ها می باشد.)در نتیجه میزان این انقباض ها در طول و عرض تخته لایی معمولا کمتر از ۱% می باشد .(هرچند تغییرات در

ضخامت همانند چوب خام باقی می ماند .)

انقباض های شعاعی در چوب خام در گونه های مختلف می تواند متفاوت باشد . برخی گونه ها که دارای پایداری بالایی می باشند این

تغییرات تا ۲% و برای بعضی که پایداری پائین تری دارند این تغییرات تا ۸% هم می رسد ، البنه در بیشتر چوب های جنگلی انقیاض

شعاعی در محدوده ۳% تا ۵% قرار می گیرند .انقباض مماسی نیز در چوب خام در گونه های مختلف می تواند متفاوت باشد . و این

تغییرات را می توان در محدوده ۳% تا ۱۲% برشمرد. (البته برای اکثر گونه های چوبی این تغییرات در انقباض مماسی بین ۶% تا ۸%

می باشد .) ( بر این اساس انقباض های حجمی به طور معمول برای اکثر گونه های چوبی در محدوده ۹% تا ۱۵% احتساب مب گردد.)

رابطه بین دو مقدار انقباض مماسی و انقباض شعاعی و یا به زبان ساده تر نسبت مماس به شعاع را برای اندازه گیری یکنواختی به کار

می بریم و این شاخص خوبی برای ثبات و پایداری چوب مورد نظر می باشد . علاوه بر این انقباض حجمی که مقدار انقباض ها را اندازه

گیری می کند از این روش استفاده می کند . و هرچه انقباض مماسی و انقباض شعاعی در مراحل اندازه گیری واحد پایین تری داشته

باشند مصرف آن گونه چوب را در حالت ایده آل تری قرار می دهد.

نمونه چارت از انقباض های یک نمونه از چوب افرا(سخت)

آبی : انقباض مماسی

نارنجی : انقباض شعاعی

زرد : انقباض طولی

 

منحنی فرضی انقباض :

اگرچه درصد این انقباض ها می تواند به طور قابل توجهی در بین گونه های مختلف متفاوت باشد .

(حتی در یک گونه خاص) ولی این نمودار تصویری می تواند به شما در نشان دادن میزان انقباض ها و نسبت متوسط آن ها در یک چارت

تصویری کمک کند . توجه داشته باشید ، درصد انقباض ها بر روی هم چیده شده ، انقباض حجمی به مجموع سه درصد مماسی

و شعاعی و طولی میگویند . با این که انقباض طولی در این نمودار ذکر شده اما در محاسبات این درصد تقریبا صفر می باشد .

(لازم به ذکر است که انقباض های چوبی حتی در یک گونه از چوب خاص همیشه یکسان نیستند و این مسئله حتی در نوع و زمان خشک

شدن چوب متفاوت می باشد ، اما می توان از این آمار و ارقام به یک حدس و گمان برای استفاده بهتر رسید .)

در گونه های چوبی مختلف نسبت انقباض شعاع به انقباض مماس می تواند بین ۱ تا۳ متغیر باشد . در این نسبت هر چه عدد به یک نزدیکتر

باشد انقباض یکنواخت تر در عرض و ضخامت رخ می دهد .و اگر این رقم به ۳ نزدیکتر شود این انقباض به روی سطح با انقباض از سه

وجه رخ می دهد .

به عنوان یک قانون کلی برای اکثر گونه های چوبی می توان گفت : انقباض مماسی تقریبا دو برابر انقباض شعاعی

بوده ، و بدین معنی است که ، میانگین نسبت مماسی به شعاعی در حدود ۲ می باشد . این به ما کمک می کند تا توضیح دهیم که چرا

تخته الوارهای بریده شده از سه وجه باثبات تر از تخته های بریده شده (در یک سطح) مسطح در نظر گرفته می شوند .

به عبارتی تخته های سه وجهی برش داده شده که هنگام برش زاویه مماس و شعاع در آنها رعایت شده باشد .

جهت کف سازی ، صفحه پانل ، میزکار و نجاری … مناسب تر می باشند . زیرا اثر تورم در سطح و عرض آن ها به حداقل رسیده است.

Leave a Comment